Sự ra đời của gói dầu gội và cuộc cách mạng sachet: người tạo ra nó là cha của Dr. C.K. Ashok Kumar

Phim tài liệu · Unfiltered by Naturals · Dr. C.K. Ashok Kumar trò chuyện cùng Harish Kumar (OUTdeBOX) · 28 phút · lồng tiếng và phụ đề tiếng Việt

Câu hỏi "dầu gội là gì?"

Theo lời Dr. Ashok Kumar trong phim, khi ấy một chai dầu gội có giá 60 đến 70 rupee, là thứ xa xỉ với người bình dân. Câu chuyện của các cậu bé cứ luẩn quẩn trong đầu người cha, và ông tự hỏi: sao không đóng thành gói nhỏ? Có kiến thức hóa học, ông tự chế máy, tự nghiên cứu công thức qua nhiều đêm không ngủ, rồi cuối thập niên 1970 tung ra gói dầu gội Velvette với giá 50 paise và 1 rupee.

Điều làm nên cuộc cách mạng không chỉ là cái bao bì. "Không phải để kiếm lời từ doanh nghiệp, mà là để cho đi", ông Ashok kể. Thứ người giàu có thì người bình dân cũng phải mua được: đó là trọng tâm mà cả doanh nghiệp của gia đình được xây dựng nên.

"Chúng ta sẽ được biết đến là gia đình gói nhỏ"

Con đường không bằng phẳng. Người cha từng sản xuất thuốc kháng sinh ở quận Cuddalore, việc mà thời đó chỉ các công ty lớn mới làm, và gặp nhiều khó khăn về tài chính. Nhưng ông vẫn tin vào những gói nhỏ và nhắc đi nhắc lại với các con: "Hãy nhớ lời tôi, chúng ta sẽ được biết đến là gia đình gói nhỏ." Ông qua đời năm 48 tuổi, để lại cho các con một di sản.

Khi ấy Dr. Ashok Kumar vừa học xong luật, người anh em Dr. C.K. Rajkumar là bác sĩ. Cả hai bỏ nghề để theo giấc mơ của cha, không vốn, không kinh nghiệm: "chỉ với một ý tưởng, chúng tôi cứ thế lao vào". Theo ông, Velvette khởi đầu với số vốn âm 200.000 rupee; C.K. Ranganathan khi ra riêng chỉ có 15.000 rupee và đã xây dựng nên CavinKare. Ông kể cuộc cách mạng gói nhỏ nay được giảng ở các trường kinh doanh, và trường INSEAD gọi đây là một chiến lược đại dương xanh: hàng nghìn doanh nghiệp nhỏ có thể cạnh tranh với các tập đoàn đa quốc gia trong ngành hàng tiêu dùng nhanh.

Vốn có ý thức là gì?

"Vốn có ý thức là khi một doanh nhân hay một nhà khởi nghiệp không chỉ nhìn vào lợi nhuận hay bảng cân đối kế toán", ông giải thích. Doanh nghiệp phải phục vụ xã hội, còn lợi nhuận chỉ là kết quả tất yếu. Ông nhắc những tên tuổi Ấn Độ mà ông coi là nhà tư bản có ý thức: Sridhar Vembu của Zoho, gia tộc Tata, Narayana Murthy. Và một câu tóm gọn: con người, hành tinh và thịnh vượng phải đi cùng nhau.

Với ông, khởi nghiệp bắt đầu từ việc đắm mình trong ý tưởng cho tới khi một ý tưởng trỗi dậy thật rõ, rồi đi cùng hành động quyết liệt và không vụ lợi; khi tư duy và hành động gặp nhau, thành quả sẽ đến. Ông muốn người trẻ, nhất là thế hệ Gen Z, nhìn ra thế giới thay vì chỉ nhìn vào bản thân, và sống theo nhu cầu chứ không vì lòng tham.

Từ Auroville tới EMERGE AURO

Trong phim, ông giải thích vì sao chọn Auroville: tầm nhìn về sự hợp nhất của Sri Aurobindo và The Mother, nơi một cộng đồng cùng nhau ăn mừng thành công chung. Ông kể về thử thách đổi mới dành cho sinh viên cùng Đại học Pondicherry, với các lĩnh vực y tế, phát triển nông thôn, quản lý rác thải, bảo tồn nước, phát triển kỹ năng, trao quyền cho phụ nữ và du lịch có trách nhiệm. Về phụ nữ, ông lấy Naturals làm ví dụ: từ một tiệm làm tóc ở Chennai, theo ông nay là chuỗi salon lớn nhất, và hơn 200 phụ nữ từng là nhân viên nay đã thành đối tác nhượng quyền.

Tiếp đó là sự kiện hai ngày 5–6.12 tại Auroville, nơi ông muốn mời hơn 10 quốc gia cùng các Tổng Lãnh sự tới giới thiệu cơ hội ở nước mình. Đó là EMERGE AURO, hội nghị Conscious Capital do Section Infin-8 Foundation, First World Community và các đối tác tổ chức, do ông làm Chủ tịch. Trong phim, người dẫn nêu mục tiêu 60–75 startup trình diễn từ hơn 500 hồ sơ, hơn 5.000 người tham dự và 20–30 biên bản ghi nhớ, dự án thí điểm.

Điều doanh nghiệp xanh và startup Việt Nam có thể mang về

Bắt đầu từ một câu hỏi thật của khách hàng. Gói dầu gội một rupee ra đời từ câu hỏi "dầu gội là gì?" của mấy cậu bé. Với doanh nghiệp xanh, câu hỏi có thể là: vì sao nhiều người muốn ăn xanh, dùng xanh mà vẫn chưa mua?

Thiết kế giá cho số đông. Sản phẩm xanh hay bị coi là đắt. Một cỡ nhỏ, một gói dùng thử, một mức giá vừa túi tiền có thể là cách để sản phẩm xanh đến được với nhiều người hơn, đúng tinh thần gói nhỏ.

Vốn không phải điều kiện đầu tiên. Velvette bắt đầu với số vốn âm, CavinKare với 15.000 rupee. Thứ cần có trước là một ý tưởng tốt, sự đam mê và dám chấp nhận rủi ro.

Lợi nhuận là kết quả của việc phục vụ. Doanh nghiệp xanh vốn đã làm điều tốt cho con người và hành tinh. "Vốn có ý thức" là ngôn ngữ để kể câu chuyện ấy với nhà đầu tư và đối tác quốc tế.

Cộng đồng Doanh nghiệp Chay VietNam tại gbm.network/cvn là nơi những doanh nghiệp như vậy gặp nhau, tìm khách hàng, nhà đầu tư và đối tác quốc tế, trong đó có mạng lưới First World Community của Dr. Ashok Kumar. Đọc thêm bài viết về Dr. C.K. Ashok Kumar tại Green Business Matching Day Vietnam.

Câu chuyện đầy đủ trong một cuốn sách

Hành trình từ gói dầu gội một rupee tới những doanh nghiệp lớn của gia tộc CK được Dr. C.K. Ashok Kumar và C.K. Kumaravel kể lại trong cuốn The One Rupee Indian Startup Engine: Decoding the Sachet Revolution, ra mắt tại Chennai ngày 29.09.2025. Doanh nghiệp muốn nhận sách có thể đăng ký ngay bên dưới; Ban Tổ chức sẽ thông báo khi có đợt sách mới.