Tin tức & Sự kiện · Hội thảo & diễn đàn · 20 tháng 11, 20266 lượt đọc
Diễn đàn Năng lượng cho phát triển bền vững 2026: mười hai tiếng nói về năng lượng xanh, năm nhóm đề xuất gửi Chính phủ
Từ cơ quan hoạch định chính sách, ngành điện đến doanh nghiệp và quỹ khởi nghiệp, mười hai diễn giả tại TP. Hồ Chí Minh ngày 19/11/2026 cùng trả lời một câu hỏi: đủ điện, và là điện sạch, cho tăng trưởng hai con số. Ăn Chay TV ghi lại từng tiếng nói và năm nhóm đề xuất VCCI gửi Chính phủ.
Ăn Chay TV NewsBan biên tập
Bài viết có ích với bạn?
Cảm ơn bạn đã bình chọn.
Ăn Chay TV News – TP. Hồ Chí Minh, 19/11/2026. Mười hai tiếng nói, từ cơ quan hoạch định chính sách, ngành điện, viện nghiên cứu đến doanh nghiệp và quỹ khởi nghiệp, cùng trả lời một câu hỏi tại Diễn đàn “Năng lượng cho phát triển bền vững”: làm sao có đủ điện, và phải là điện sạch, cho một nền kinh tế muốn tăng trưởng hai con số. Khép lại diễn đàn, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) gom các ý kiến thành năm nhóm đề xuất gửi Chính phủ.
Diễn đàn do Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp tổ chức dưới sự chỉ đạo của VCCI, tại khách sạn Kimdo Royal Saigon, do nhà báo Phạm Hùng, Phó Tổng Biên tập tạp chí, điều hành. Ăn Chay TV tham dự và ghi hình với tư cách đối tác hợp tác truyền thông của CLB Hydrogen Việt Nam ASEAN, một trong các đơn vị có tham luận.


Vì sao phải là điện sạch
Phát biểu khai mạc, ông Hoàng Quang Phòng, Phó Chủ tịch VCCI, dẫn Báo cáo An ninh năng lượng Việt Nam 2026 của Bộ Công Thương: tính đến ngày 9/11/2026, có 102 trong 177 quốc gia được khảo sát gặp khó khăn về năng lượng, chỉ 13 nước giữ được trạng thái ổn định, trong đó có Việt Nam. Nhưng ông nói thẳng rằng kết quả ấy chưa có nghĩa là rủi ro đã hết: Việt Nam còn phụ thuộc nhiều vào nguồn nhập khẩu, và tiến độ nhiều dự án nguồn điện, lưới truyền tải chưa đáp ứng yêu cầu. Với doanh nghiệp, theo ông, bắt nhịp chuyển đổi năng lượng không còn là một lựa chọn mà là điều kiện để tồn tại trước các rào cản xanh như thuế carbon của Liên minh châu Âu; nhiều nhà máy nay yêu cầu tích hợp điện mặt trời ngay từ khâu thiết kế.

TS. Nguyễn Đức Hiển, Phó Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, đặt bài toán ở tầm quốc gia. Muốn kinh tế tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026–2030, điện thương phẩm phải tăng 11–12% mỗi năm. Trong khi đó, Việt Nam đã chuyển từ tự chủ sang nhập khẩu ròng năng lượng sơ cấp: tỷ lệ phụ thuộc nhập khẩu tăng từ 8,4% năm 2015 lên 44% năm 2025. Tiến độ Quy hoạch điện VIII điều chỉnh cũng chậm: mới khoảng 5% dự án nguồn điện đi vào vận hành thương mại, còn lưới truyền tải đạt 40,2%.

Ông Huỳnh Anh Tuyên, Phó Trưởng đại diện Văn phòng Bộ Công Thương tại khu vực miền Trung – miền Nam, cho biết giai đoạn 2021–2025 điện thương phẩm tăng bình quân 8–9% mỗi năm, nhanh hơn cả tăng trưởng GDP. Theo ông, thách thức bây giờ không chỉ là đủ điện mà phải là điện sạch, khi các thị trường lớn áp dụng cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) và các tập đoàn đa quốc gia siết yêu cầu dùng năng lượng tái tạo trong chuỗi cung ứng. Ông nêu bốn hướng điều hành: phát triển lưới truyền tải và lưu trữ năng lượng; đưa cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) vào các khu công nghiệp; gắn năng lượng mới ở Đồng bằng sông Cửu Long với kinh tế biển và nông nghiệp; và sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả.

Thiếu điện, lưới điện và làn sóng điện mặt trời
Theo tính toán của Bộ Công Thương được dẫn tại diễn đàn, nếu không có cơ chế đột phá, hệ thống có thể thiếu khoảng 4.300 MW vào năm 2027 và tới 13.964 MW, tương đương 61,2 tỷ kWh, vào năm 2030. TS. Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường TP.HCM, gọi tình thế của ngành điện là bị kẹt giữa ba mục tiêu khó dung hoà: công suất phải tăng 12–16% mỗi năm, giá điện phải ổn định, và phát thải ròng phải về 0 vào năm 2050. Ông ước tính cần khoảng 21 tỷ USD để bù phần thiếu hụt 14.000 MW.

Ông Bùi Quốc Hoan, Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Điện lực miền Nam (EVNSPC), mang đến góc nhìn của người giữ lưới. Tổng công ty phân phối điện cho 8 tỉnh, thành phía Nam, với phụ tải cực đại trên 10.000 MW và khoảng 8,7 triệu khách hàng. Trên địa bàn có khoảng 5.000 MW điện mặt trời, gần bằng một nửa phụ tải cực đại, nên việc dự báo và vận hành khó hơn nhiều. Giai đoạn 2021–2025, EVNSPC đã đầu tư 58.000 tỉ đồng; giai đoạn 2026–2030 nhu cầu vốn ước tới 96.000 tỉ đồng.

Thị trường cho điện sạch: sàn DPPA, công nghệ và tiêu chuẩn
Anh Lê Ngọc Ánh Minh, Chủ tịch CLB Hydrogen Việt Nam ASEAN (VAHC) kiêm Chủ tịch điều hành Pacific Group, đề xuất VCCI chủ trì nghiên cứu một sàn giao dịch DPPA thời gian thực có trí tuệ nhân tạo, kèm phân hệ biến điện tái tạo dư thừa thành hydrogen xanh và phân hệ quản lý chứng chỉ carbon. Anh kiến nghị cho thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) để kiểm chứng mô hình. Chi tiết có trong bài riêng về đề xuất của anh Minh.

TS. Bùi Trọng Vinh, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Năng lượng Bền vững (RISE), lưu ý rằng năng lượng tái tạo vốn phân tán, nên cần đưa AI vào điều độ lưới điện, đi kèm phòng ngừa an ninh mạng nghiêm ngặt. Ông dẫn một nhà máy tại Tây Ninh giảm được 23% chi phí điện sản xuất nhờ điện mặt trời áp mái tích hợp lưu trữ, và cho rằng khu vực tư nhân có lợi thế ra quyết định đầu tư xanh nhanh.
Bà Nguyễn Ngọc Quỳnh, Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Đầu tư và Phát triển Năng lượng Mặt trời Bách Khoa (SolarBK), nói từ kinh nghiệm làm dự án trong khu công nghiệp: khung pháp lý cho DPPA đã có, nhưng làm hồ sơ vẫn mất nhiều công. Bà mong có một đầu mối tiếp nhận duy nhất, có hạn trả kết quả; một khung giá DPPA ổn định trong nhiều năm; và quy chuẩn bắt buộc cho tấm pin, hệ thống lưu trữ, trong đó nhà sản xuất phải chịu trách nhiệm tái chế.

Dòng vốn: tiền có, niềm tin thiếu
Ông Phạm Đăng An, Phó Tổng Giám đốc Vũ Phong Group, cho rằng tiền cho chuyển dịch năng lượng không thiếu; cái thiếu là cơ chế làm rõ rủi ro cho người bỏ vốn. Ông dẫn một dự án điện mặt trời cho nhà máy Fukang: thi công trong bốn tháng mà không làm gián đoạn sản xuất, mỗi năm đem lại khoảng 12 triệu kWh điện sạch, trong khi doanh nghiệp không phải bỏ vốn đầu tư ban đầu. Ông kiến nghị có hợp đồng mẫu cho DPPA qua đường dây riêng và gom các dự án nhỏ thành danh mục đủ lớn để phát hành trái phiếu xanh.

Ông Phùng Xuân Minh, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc PT Group, Saigon Ratings, nhìn từ góc độ xếp hạng tín nhiệm. Theo số liệu được dẫn tại diễn đàn, riêng ngành điện cần khoảng 77 tỷ USD trong giai đoạn 2026–2030. Ông cho rằng tiền trong nước và quốc tế đều sẵn, nhưng nhà đầu tư quốc tế còn dè dặt khi thị trường trái phiếu xanh chưa có bộ tiêu chí thẩm định thống nhất. Việc nên làm trước, theo ông, là gỡ cho 172 dự án năng lượng tái tạo đang nằm chờ.

Ông Bùi Văn Thịnh, Chủ tịch Hiệp hội Điện gió và Mặt trời Lâm Đồng (LDWSEA), đưa ra con số của người làm dự án: Quy hoạch điện VIII muốn mỗi năm có thêm khoảng 15.000 MW, nhưng ba năm 2022–2024 mỗi năm chỉ thêm chưa tới 2.000 MW, còn năm 2025 là 6.400 MW. Ông đề nghị xử lý dứt các dự án còn treo, sửa khung giá điện và cùng chia rủi ro khi tỷ giá thay đổi, đồng thời để giá điện giờ cao điểm và thấp điểm cách nhau đủ xa cho pin lưu trữ có lãi.

Bà Trần Thị Phương Thảo, Giám đốc Quốc gia New Energy Nexus Việt Nam, kể chuyện từ phía startup. Tổ chức này đã hỗ trợ khoảng 150 startup từ năm 2019, nhưng thị trường đang thiếu hẳn phân khúc vốn từ 350.000 đến 1 triệu USD. Bà đề xuất VCCI cùng các định chế tài chính lập quỹ đồng tài trợ cho phân khúc ấy và soạn một bộ tiêu chí riêng để ngân hàng thẩm định khoản vay cho năng lượng sạch.

Ăn Chay TV tại diễn đàn
Bên lề diễn đàn, ê-kíp Ăn Chay TV ghi hình các cuộc trò chuyện với anh Lê Ngọc Ánh Minh, bà Trần Thị Phương Thảo, bà Nguyễn Ngọc Quỳnh, ông Bùi Quốc Hoan và chị Khánh Linh, Công ty Cổ phần Đầu tư và Năng lượng Tái tạo Hòa Bình (Hòa Bình HRE).




Phát biểu kết luận, ông Hoàng Quang Phòng cho biết VCCI sẽ tổng hợp toàn bộ ý kiến để báo cáo Thủ tướng và Chính phủ, theo năm nhóm đề xuất nêu ở đầu bài.
Nội dung bài dựa trên thông tin do ban tổ chức diễn đàn (Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp, dưới sự chỉ đạo của VCCI) công bố và thông tin của CLB Hydrogen Việt Nam ASEAN. Ăn Chay TV tham dự, ghi hình và giới thiệu với tư cách đối tác hợp tác truyền thông của CLB, theo biên bản ghi nhớ ký ngày 4/11/2026.


