Tôn vinh di sản Gandhi qua ẩm thực và tình hữu nghị: anh Thao Lê nói về nhịp cầu văn hoá Ấn Độ – Việt Nam tại hội thảo quốc tế USSH

Ngày 3/10, tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (USSH), Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh, đã diễn ra một cuộc hội tụ đặc biệt giữa triết học, văn hoá và phát triển bền vững. Hội thảo quốc tế “Văn hoá kinh doanh Ấn Độ và Việt Nam: Bản sắc và giá trị” không chỉ đánh dấu kỷ niệm 156 năm ngày sinh Mahatma Gandhi mà còn kỷ niệm 25 năm thành lập Bộ môn Ấn Độ học — một dịp kỷ niệm kép, tôn vinh cả di sản đạo đức lẫn sự trưởng thành về học thuật.

Sự kiện quy tụ đông đảo các nhà ngoại giao, học giả và lãnh đạo trong lĩnh vực văn hoá đến từ khắp châu Á. Trong phát biểu khai mạc, TS. Vipra Pandey, Tổng Lãnh sự Ấn Độ tại TP. Hồ Chí Minh (Bộ Ngoại giao Ấn Độ), đã nêu bật chiều sâu bền vững của quan hệ Ấn Độ – Việt Nam. Ông nhấn mạnh tình hữu nghị giữa hai nước được xây dựng trên những giá trị văn minh chung là hoà bình, tôn trọng và trách nhiệm đạo đức — những lý tưởng giữ vị trí trung tâm trong tầm nhìn của Mahatma Gandhi về một thế giới hài hoà. TS. Pandey đánh giá cao cam kết bền bỉ của nhà trường trong việc thúc đẩy sự hiểu biết lẫn nhau thông qua giao lưu học thuật và văn hoá, đồng thời cho rằng “sự hợp tác giữa các học giả Ấn Độ và Việt Nam tiếp tục là minh chứng sống động cho thấy giáo dục có thể thắt chặt sợi dây thấu cảm và hợp tác trong một thế giới gắn kết chặt chẽ với nhau”.

Trong số những tiếng nói để lại dấu ấn mạnh mẽ tại sự kiện có ông Thao Lê, Cố vấn IVU kiêm Điều phối viên khu vực của VFA tại Việt Nam, đại diện Liên minh Ăn chay Quốc tế (IVU) tại châu Á. Bài tham luận của ông tôn vinh thông điệp bất bạo động và lòng từ bi của Gandhi qua lăng kính ăn chay — kết nối những lý tưởng lịch sử với văn hoá kinh doanh bền vững hiện đại ở châu Á.

Thông điệp trường tồn của Gandhi: Ăn chay như một sức mạnh đạo đức và văn hoá

Bài phát biểu của ông Thao Lê là lời nhắc nhở sâu sắc rằng bài diễn văn năm 1931 của Mahatma Gandhi trước Hội Ăn chay London (LVS) đến nay vẫn còn nguyên giá trị như cách đây gần một thế kỷ. Với tựa đề “Nền tảng đạo đức của việc ăn chay”, bài nói chuyện được trình bày ngày 20/11/1931, trong thời gian Gandhi lưu lại London để tham dự Hội nghị Bàn tròn. Tại buổi gặp gỡ ấy — với sự có mặt của những nhà nhân đạo nổi tiếng người Anh như Henry và Catherine Salt — Gandhi mô tả ăn chay không phải là một sự kiêng khem trong ăn uống mà là một kỷ luật đạo đức, một biểu hiện của tinh thần bất bạo động, gắn kết đạo đức, sinh thái và lòng trắc ẩn của con người.

Phát biểu trước hội trường chật kín các nhà ngoại giao, học giả và sinh viên, ông Thao Lê chỉ ra mối liên hệ trực tiếp giữa tinh thần ăn chay mang tính tâm linh của Gandhi với đạo đức kinh doanh hiện đại ở châu Á. “Với Gandhi, thức ăn là hình thức giáo dục đạo đức đầu tiên”, ông nói. “Những gì chúng ta chọn ăn phản ánh những gì chúng ta trân trọng — sự sống, sự bình đẳng và hành tinh mà chúng ta cùng chia sẻ.”

Gandhi cùng Hội Ăn chay London năm 1931; ngồi bên phải ông (bên trái theo hướng người xem) là Henry và Catherine Salt. Ông nhắc lại rằng thông điệp của Gandhi tại Hội Ăn chay London nhằm kết nối các truyền thống đạo đức phương Đông và phương Tây — bắc những nhịp cầu hiểu biết thông qua một hành động giản dị mà sâu sắc: ăn uống có lương tri. Vào thời điểm căng thẳng toàn cầu đang gia tăng, lời của Gandhi — “Chúng ta nên tìm cách sống giản dị để người khác có thể được sống” — đã gieo những hạt giống đến nay vẫn tiếp tục đơm hoa kết trái qua các phong trào ăn thuần thực vật và xu hướng tiêu dùng có đạo đức trên khắp châu Á.

Tuy sự kiện năm 1931 do Hội Ăn chay London tổ chức, ảnh hưởng của Gandhi về sau đã truyền cảm hứng cho nhiều thế hệ người vận động ăn chay trên toàn thế giới, trong đó có Liên minh Ăn chay Quốc tế (IVU), được thành lập năm 1908. Như ông Thao Lê nhấn mạnh: “IVU tiếp tục giương cao ngọn đuốc của Gandhi — biến thông điệp của ông thành hành động toàn cầu thông qua giáo dục, doanh nghiệp bền vững và đối thoại liên văn hoá.”

Cuộc đối thoại xuyên lục địa: Ông Thao Lê trò chuyện với bà Marly Winckler của IVU

Để bài tham luận thêm chiều sâu, ông Thao Lê chia sẻ những điều đúc kết từ cuộc phỏng vấn gần đây ông thực hiện với Marly Winckler, nguyên Chủ tịch Liên minh Ăn chay Quốc tế và là người nhiều năm vận động cho lối sống có đạo đức.

Trong cuộc trao đổi, bà Winckler nhìn lại vai trò bền bỉ của Ấn Độ trong việc định hình triết lý ăn chay toàn cầu. “Ấn Độ đã trao cho thế giới không chỉ món ăn mà cả ý nghĩa đằng sau món ăn ấy”, bà nhận xét. “Nguyên tắc ahimsa — bất bạo động — tiếp tục dẫn dắt các phong trào ăn chay và thuần chay hướng tới sự bền vững và lòng từ bi.”

Ông Thao Lê gắn những suy ngẫm của bà Winckler với sứ mệnh rộng lớn hơn của Hội Ăn chay Việt Nam (VFA) và IVU châu Á. “Sự hợp tác của chúng tôi với IVU cho thấy ăn chay không chỉ là một lối sống; đó còn là một nhịp cầu ngoại giao — về văn hoá, sinh thái và nhân văn”, ông nói. “Thông qua những giá trị chung, Việt Nam và Ấn Độ đang kiến tạo một tương lai bắt rễ từ đạo đức và sự bền vững.”

Kết nối văn hoá qua ẩm thực: Mô hình ăn chay Ấn Độ tại Việt Nam và ASEAN

Cũng tại hội thảo, PGS.TS. Phan Thị Hồng Xuân và ông Thao Lê đã đồng trình bày tham luận nghiên cứu mang tên “Văn hoá kinh doanh ẩm thực chay Ấn Độ: Mô hình phát triển bền vững tại Việt Nam và ASEAN (258 KB)”. Dựa trên quá trình khảo sát thực địa công phu tại TP. Hồ Chí Minh, Kuala Lumpur và Singapore, tham luận tìm hiểu cách các nhà hàng chay Ấn Độ vừa thể hiện sự đổi mới trong kinh doanh, vừa làm ngoại giao văn hoá.

Kết quả nghiên cứu cho thấy các cơ sở kinh doanh ẩm thực chay Ấn Độ — từ những quán ăn bình dân ở Sài Gòn đến các chuỗi nhà hàng nổi tiếng thế giới ở Singapore — là những “tiểu vũ trụ đạo đức” của triết lý văn hoá Ấn Độ. Đó là những không gian nơi ẩm thực, đức tin và đạo đức giao thoa để lan toả tinh thần bền vững và lòng từ bi.

Trong phần phát biểu, ông Thao Lê nhấn mạnh rằng các doanh nghiệp này không chỉ là những mô hình kinh tế; chúng còn là hiện thân sống động của tư tưởng Gandhi. “Mỗi nhà hàng chay trong khu vực của chúng ta — mỗi đĩa thức ăn satvik — đều kể một câu chuyện về hoà bình và tình nhân loại chung”, ông nói.

Theo nghiên cứu, các doanh nghiệp ẩm thực chay Ấn Độ tại các thành phố ASEAN phản ánh nguyên tắc “Bộ ba cốt lõi” (Triple Bottom Line) — cân bằng giữa lợi nhuận, con người và hành tinh. Bằng việc sử dụng nguyên liệu hữu cơ, giảm thiểu rác thải và thúc đẩy các quan hệ đối tác thương mại công bằng, họ hiện thực hoá tầm nhìn của Gandhi, coi hoạt động kinh tế là một hình thức hành động đạo đức.

Từ London của Gandhi đến TP. Hồ Chí Minh: Dòng chảy liên tục của lòng từ bi

Hội thảo ngày 3/10 còn tượng trưng cho một sự tiếp nối rộng lớn hơn — một hành trình triết học từ bài diễn văn của Gandhi tại London năm 1931 đến TP. Hồ Chí Minh của thế kỷ 21. Các chủ đề về sự giản dị, bất bạo động và trách nhiệm sinh thái vang vọng xuyên suốt các phiên toàn thể, gắn kết trí tuệ của các truyền thống tâm linh Ấn Độ với khát vọng hiện đại của Việt Nam về tăng trưởng xanh và kinh doanh có đạo đức.

PGS.TS. Lưu Văn Quyết, Phó Hiệu trưởng USSH, đánh giá sự kiện là “minh chứng cho tình hữu nghị sâu sắc và sự học hỏi lẫn nhau giữa Ấn Độ và Việt Nam”, đồng thời cho biết mối quan hệ đối tác này tiếp tục phát triển mạnh mẽ trong bối cảnh toàn cầu hoá và chuyển đổi số.

Trong bầu không khí trao đổi học thuật ấy, bài tham luận của ông Thao Lê nổi bật nhờ sự kết hợp giữa suy tư đạo đức và tầm nhìn thực tiễn. Ông kêu gọi những người tham dự nhìn nhận ăn chay không chỉ như một biểu hiện về ẩm thực hay văn hoá mà còn như một nền tảng chiến lược cho phát triển bền vững. “Văn hoá kinh doanh ẩm thực chay Ấn Độ là một mô hình kinh tế nhân văn”, ông giải thích. “Mô hình ấy đưa lòng từ bi vào thương mại, biến mỗi bữa ăn thành một hành động tôn trọng — đối với sự sống, với thiên nhiên và với nhau.”

Tương lai của kinh doanh có đạo đức và ngoại giao văn hoá

Thành công của mô hình ăn chay Ấn Độ, như đã được thảo luận tại hội thảo, mang hàm ý rộng hơn đối với Việt Nam và ASEAN. Những đô thị như TP. Hồ Chí Minh, nơi sự quan tâm đến lối sống bền vững và tiêu dùng có ý thức ngày càng tăng, là mảnh đất màu mỡ cho các doanh nghiệp thực phẩm có đạo đức.

Công việc của ông Thao Lê, cùng với Hội Ăn chay Việt Nam và IVU châu Á, hướng tới thúc đẩy sự hợp tác giữa các doanh nhân, nhà giáo dục và lãnh đạo trong lĩnh vực văn hoá nhằm quảng bá những sáng kiến dựa trên thực vật, góp phần giữ gìn cân bằng sinh thái và tăng cường hiểu biết liên văn hoá.

“Ăn chay”, ông nói, “không phải là một trào lưu mà là một triết lý chung sống. Khi nhìn về tương lai, ăn chay mở ra một con đường nơi bản sắc văn hoá và sự bền vững toàn cầu gặp nhau.”

Sự lạc quan của ông nhận được sự đồng cảm của khán phòng — trong đó có nhiều học giả và doanh nhân trẻ đang tìm cách định nghĩa lại kinh doanh theo hướng có đạo đức. Khi tiếng vỗ tay vang khắp Hội trường Văn Khoa, có thể thấy rõ những hạt giống Gandhi gieo cách đây gần một thế kỷ vẫn tiếp tục lớn lên — trên mảnh đất mới, giữa những thế hệ mới, nhưng vẫn được nuôi dưỡng bởi cùng những giá trị vượt thời gian.

Một di sản được làm mới

Hội thảo quốc tế về Văn hoá kinh doanh Ấn Độ và Việt Nam đã khẳng định lại sức mạnh của những tư tưởng trường tồn — những tư tưởng vượt qua biên giới và thế hệ. Qua việc kỷ niệm ngày sinh của Gandhi và 25 năm ngành Ấn Độ học tại USSH, sự kiện không chỉ tôn vinh lịch sử mà còn tôn vinh tinh thần hợp tác sống động.

Với ông Thao Lê, tinh thần ấy được thể hiện rõ nhất qua hành động — qua bữa ăn được sẻ chia, cuộc đối thoại được khởi đầu và lựa chọn có đạo đức được thực hiện mỗi ngày. Như lời ông kết luận:

“Khi ăn với lòng từ bi, chúng ta không chỉ nuôi sống bản thân — chúng ta còn đang nuôi dưỡng hoà bình.”

Từ giảng đường London của Gandhi đến khuôn viên trường đại học ở TP. Hồ Chí Minh hôm nay, thông điệp ấy vẫn tiếp tục truyền cảm hứng. Và nhờ những người tiên phong như ông Thao Lê, cuộc đối thoại giữa Ấn Độ và Việt Nam — giữa truyền thống và đổi mới — vẫn tràn đầy sức sống, vừa là kim chỉ nam đạo đức, vừa là nhịp cầu văn hoá trong một thế giới đang đổi thay nhanh chóng.